Gadkowski.pl

STANISŁAW CZERNIK

inne publikacje

STANISŁAW CZERNIK
poeta, powieściopisarz, dramaturg, eseista, publicysta,

twórca nowego kierunku w literaturze - autentyzmu.


Stanisław Czernik
1899-1969

Stanisław Czernik urodził się 16 stycznia 1899 roku w Zochcinie. Z czasem rodzina  przeniosła się do Opatowa. Zamieszkali w niewielkim domu, niemal poza miastem, przy końcu ulicy zwanej wtedy Zochcińską. Stanisław chodził do szkoły powszechnej w Opatowie. Ukończył ją w 1912 roku i w następnym roku wyjechał do brata Juliana do Kurska, by pomógł mu przygotować się do szkoły średniej. Szybko jednak powrócił do Opatowa. Przez całą młodość borykał się z trudnościami finansowymi. Rodzina nie była zamożna, sam musiał zarobić na swe utrzymanie, by móc kontynuować naukę. W 1916 roku zapisał się do Seminarium Nauczycielskiego w Jędrzejowie. Po roku przeniósł się do gimnazjum w Olkuszu by zdobyć świadectwo dojrzałości, umożliwiające podjęcie studiów wyższych. W roku 1921 został studentem Wydziału Prawno Ekonomicznego Uniwersytetu Poznańskiego. Musiał jednak zrezygnować ze studiów dziennych i przeniósł się na studia zaoczne. Musiał zarabiać na życie, a wysoka inflacja pogłębiała trudności. Podejmował pracę nauczyciela w kilku miejscowościach..

W 1925 roku Stanisław Czernik ukończył studia i otrzymał tytuł magistra nauk  ekonomiczno-prawnych. Po otrzymaniu dyplomu wakacje spędził w rodzinnym domu. Odbył wtedy wycieczki po okolicznych wsiach i miasteczkach. Zbierał materiały do projektowanej pracy doktorskiej o dziejach i kulturze regionu opatowskiego.
Wygłosił odczyt w budynku Straży Pożarnej w Opatowie, na temat dziejów miasta w wiekach średnich i początków Kolegiaty św. Marcina. Opublikował swe prace w Kurierze Literacko Naukowym w 1931 roku.
Po czterech obowiązkowych latach pracy w szkolnictwie, Stanisław Czernik w 1929 roku zdał obowiązkowe egzaminy i uzyskał dyplom nauczyciela szkół średnich. Zamieszkał w Ostrzeszowie i podjął pracę w miejscowym gimnazjum. Tu poznał swą przyszłą żonę Bronisławę Sulikowską. Pobrali się w 1930 roku. Mieli 2 dzieci: syna Mieczysława i córkę Marię. Stanisław Czernik był dyrektorem gimnazjum w Ostrzeszowie do 1932 roku, a w latach 1935-39 był redaktorem pisma „Okolica Poetów”.
Zmobilizowany 18 września 1939 roku jako rezerwista w 4 pułku saperów otrzymał rozkaz ewakuacji z Przemyśla do Rumunii. Znalazł się w obozie internowanych w Slatinie. Odbył długą drogę. W 1940 roku otrzymał nominację na dyrektora Gimnazjum i Liceum Polskiego w El-biar w Algierze. W listopadzie 1946, gdy szkoła została przeniesiona do Anglii zdecydował się na powrót do kraju. Rodzinę odnalazł w Ostrzeszowie, gdzie wysiedlona przez Niemców z mieszkania znalazła schronienie u zaprzyjaźnionej rodziny miejscowych cukierników. W Ostrzeszowie podjął pracę w liceum salezjańskim, ale zrezygnował z pracy pedagogicznej i przeniósł się do Warszawy.
Początkowo pracował w Ministerstwie Kultury i Sztuki w Warszawie, jako kierownik Referatu Twórczości Samorodnej. W 1951 przeniósł się do Łodzi i zamieszkał w mieszkaniu przy ulicy Kościuszki nr 98.
W 1956 roku został członkiem Komitetu Redakcyjnego czasopisma „Łódź Literacka”, a w latach 57- 60 tygodnika „Orka” W styczniu 1957 został założycielem i redaktorem naczelnym Wydawnictwa Łódzkiego
Stanisław Czernik zmarł 3 grudnia 1969 roku. Został pochowany na cmentarzu w Łodzi.
Szukając śladów działalności literackiej Stanisława Czernika należy zajrzeć do bibliotek.

W katalogach bibliotecznych znajdziemy wiele tytułów jego prac. Są to zarówno powieści historyczne, tomiki poezji, zbiory esejów, wspomnień, opowiadań i recenzji.
Stanisław Czernik jest także autorem 2 dramatów historycznych „Bezprym” i „Balcer Susło”. W księgarence internetowej znalazłam jeszcze dwie, nieznane mi pozycje Stanisława Czernika: „Chłopskie pisarstwo samorodne” wyd. PIW 1951 rok. Można ją kupić, kosztuje 18 zł. i „Epika pieśni obrzędowych”(pieśni historyczne i balladowe) cena 24 zł.
W początkowej fazie twórczości autor podpisywał swe utwory pseudonimem „Andrzej Gorycz” lub „Antoni Ogromneczny”.
Ślady pracy i twórczości Stanisława Czernika znajdziemy w Ostrzeszowie. W 1931 roku wysunął projekt utworzenia Muzeum powiatu Ostrzeszowskiego, zrealizowany dopiero po kilku latach. Jednak w historii Muzeum jest wyraźnie zaznaczone, że to Stanisław. Czernik był jego projektodawcą. Na V piętrze stworzono archiwum dotyczące działaczy społecznych i między innymi jest archiwum ilustrujące działalności Stanisława Czernika w mieście i regionie.
W Łodzi ślad jego działalności jest równie trwały. Miejska Biblioteka Publiczna przy ulicy Rojnej 39 nosi imię Stanisława Czernika. Oceniając jego działalność, na murze budynku, czytelnicy umieścili pamiątkową tablicę.



Biblioteka upowszechnia twórczość St. Czernika. We współpracy z Domem Kultury i Towarzystwem Przyjaciół m. Łodzi, organizowane są konkursy wiedzy o patronie biblioteki, i turnieje recytacji jego wierszy. Lecz na stałe wszedł do planów biblioteki „Turniej Jednego Wiersza o Laur Stanisława Czernika”, skierowany do młodych twórców w całej Polsce, którzy nie mają innej możliwości prezentowania swych wierszy. Tematyka wierszy dowolna. Jest dowodem pamięci o znakomitym poecie, którego życzliwość dla młodego środowiska twórczego była znana powszechnie w Łodzi.  
Wręczaniu „Lauru Stanisława Czernika” towarzyszą wykłady i prelekcje na temat jego twórczości. Impreza zainicjowana w 1979 roku trwa do dziś. W prasie ogólnopolskiej (2009) pojawiła się informacja o kolejnym VIII już teleturnieju.

Władze miasta i mieszkańcy Opatowa także cenią twórczość Stanisława Czernika. 8 czerwca 1988 roku Rada Narodowa Miasta i Gminy podjęła uchwałę o nadaniu Bibliotece Publicznej w Opatowie imienia Stanisława Czernika. 21 czerwca tegoż roku, z udziałem władz miasta i licznych mieszkańców, syn poety Mieczysław Czernik, odsłonił pamiątkową tablicę na budynku biblioteki.




W czytelni biblioteki goście zwiedzili czasową wystawę „Stanisław Czernik. Człowiek i Twórca”, na której zgromadzono pokaźny zbiór dokumentów, zdjęć i pamiątek rodzinnych, oraz bogatą spuściznę literacką pisarza. W Domu Kultury odbyła się sesja naukowa. Prelegenci analizowali twórczość Stanisława Czernika i jego dokonania, oraz różne możliwości ich interpretacji. Młodzież przedstawiła program artystyczny inspirowany jego twórczością poetycką. Z inicjatywy organizatorów wydano folder, w którym udostępniono teksty wystąpień prelegentów.
Biblioteka im Stanisława Czernika w Opatowie, w latach 80-tych umieszczała na książkach swój księgoznak. Obecnie nie jest to praktykowane.



Decyzją Miejskiej Rady Narodowej wybito medal „Stanisława Czernika”. Urząd Miasta i Gminy nadawał go wraz z dyplomem za twórczy wkład pracy w dziele społecznego, kulturalnego i gospodarczego rozwoju miasta i ziemi opatowskiej. 22 lipca 1988 roku nadano go dwudziestu zasłużonym obywatelom. Pamiętano także o zasłużonych działaczach którzy odeszli: 17 medali nadano pośmiertnie. Odebrały go rodziny zmarłych.
W kolejnym roku dyplomy i medale Stanisława Czernika otrzymało 4 osoby. Uroczystość ta, która jak poprzednia obyła się w sali kinowej Domu Kultury i była filmowana. Po 20 latach, w 2010 roku odnalazł taśmę w zakamarkach archiwum Krzysztof Kawalec radny miasta, a fotografik Andrzej Klimont wpisał ją na CD. (obecnie znajduje się w archiwum Aleksandry Gromek Gadkowskiej) Podczas tej uroczystości wpisano kolejne 4 nazwiska nagrodzonych do księgi Odznaczonych oznajmiając, że w następnych latach będą w niej wpisywani następni obywatele miasta, którzy wyróżnią się działalnością na niwie pracy społecznej. Była to ostatnia uroczystość odznaczania obywateli medalem Stanisława Czernika
Kolejne władze miasta zrezygnowały z tej formy wyróżnienia mieszkańców.

Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Opatowskiej we współpracy z Biblioteką i Domem Kultury organizowało wiele imprez, związanych z twórczością St. Czernika. Były to konkursy recytatorskie jego wierszy i konkursy dotyczące znajomości jego twórczości. Trudno wszystkie wyliczyć. ”Radio Opatów” nadaje audycje o jego życiu i twórczości, a uważni czytelnicy „Ziemi Opatowskiej” wiedzą, że w kilku numerach pojawiały się wiersze Czernika i artykuły omawiające jego twórczość. Dzięki staraniom TPZO ulica Zochcińska, przy której stał rodzinny dom poety została przemianowana na ulicę Stanisława Czernika.
21 października 2005 w lokalu PTTK odbyło się z udziałem Pana Starosty powiatu  opatowskiego pana Kazimierza Kotowskiego i vice burmistrza miasta pana Adama Mazurka spotkanie młodzieży i członków TPZO. Młodzież recytowała wiersze poety, a pani Iwona Swatek przedstawiła krótki jego życiorys. Harcerski autokar przewiózł wszystkich uczestników uroczystości na ulicę Stanisława Czernika, gdzie na głazie narzutowym umieszczono tablicę informującą, przechodniów, że tu kiedyś stał jego dom. Po odsłonięciu tablicy pani Jadwiga Wróblewska wspomniała przypadkowe spotkanie ze  Stanisławem Czernikiem, gdy po wielu latach nieobecności odwiedził Opatów.
    Przed tablicą złożono kwiaty.

Bibliografia:
1.Mityk Iwona „Stanisław Czernik” GENS Kielce 1999
2.Mały słownik Pisarzy Polskich 1981
3.Strony Internetu  „Stanisław Czernik” 2006
4.Pustkowski Henryk „Turnieje poetyckie o laur Stanisława Czernika”  Łódź 1983 rok.

Tekst Aleksandra Gromek Gadkowska
1 grudnia 2010